«مجموعه خصوصی لیلی گلستان» کتابی متفاوت در حوزه هنرهای تجسمی است که مخاطب را به دنیای یکی از شناختهشدهترین مجموعهداران و گالریداران ایران میبرد. این اثر، با متنهای لیلی گلستان و ترجمه انگلیسی صنم کلانتری، توسط نشر چشمه منتشر شده و در قالبی نفیس و مصور، منتخبی از آثار هنری موجود در مجموعه شخصی لیلی گلستان را در کنار روایتها و یادداشتهای او درباره هر اثر ارائه میکند. این کتاب تنها یک آلبوم آثار هنری نیست، بلکه روایت شکلگیری یک مجموعه، سلیقه هنری یک مجموعهدار و تاریخ بخشی از هنر معاصر ایران است.
لیلی گلستان بیش از آنکه صرفاً بهعنوان مترجم شناخته شود، یکی از مهمترین چهرههای هنرهای تجسمی ایران نیز به شمار میآید. او طی چند دهه فعالیت حرفهای، از طریق نگارخانه گلستان نقش مهمی در معرفی و حمایت از هنرمندان معاصر ایران داشته است. مجموعه شخصی او نیز حاصل سالها معاشرت با هنرمندان، حضور در نمایشگاهها و انتخاب آگاهانه آثاری است که هرکدام بخشی از تاریخ هنر معاصر ایران را بازتاب میدهند. این کتاب فرصتی فراهم میکند تا خواننده نهتنها این آثار را ببیند، بلکه داستان ورود هر اثر به مجموعه و رابطه صاحب اثر با مجموعهدار را نیز بشناسد.
در صفحات کتاب، آثار نقاشان، مجسمهسازان و هنرمندان برجسته ایرانی با کیفیتی مناسب بازتولید شدهاند. اما ارزش اصلی کتاب در توضیحاتی است که لیلی گلستان درباره هر اثر مینویسد. این یادداشتها صرفاً اطلاعات فنی یا تاریخی نیستند؛ بلکه خاطرات، تجربههای شخصی، فضای خلق اثر و ویژگیهای هنرمند را نیز در بر میگیرند. به همین دلیل، مخاطب با کتابی روبهرو است که میان خاطرهنگاری، تاریخ هنر و معرفی آثار هنری پیوند برقرار میکند.
یکی از جذابترین ویژگیهای «مجموعه خصوصی لیلی گلستان»، نگاه انسانی نویسنده به هنر است. گلستان آثار را تنها از منظر ارزش مادی یا جایگاه هنرمند بررسی نمیکند، بلکه از تجربه زیسته خود در مواجهه با هر اثر سخن میگوید. او توضیح میدهد که چگونه برخی آثار در زمان خلق چندان شناختهشده نبودند، چگونه با هنرمندان دوستی و همکاری داشته و چرا تصمیم گرفته اثری خاص را به مجموعه خود اضافه کند. این روایتها، کتاب را از یک کاتالوگ ساده فراتر میبرند و آن را به سندی از تاریخ فرهنگی معاصر ایران تبدیل میکنند.
از منظر تاریخ هنر نیز این کتاب اهمیت ویژهای دارد. بسیاری از هنرمندانی که آثارشان در این مجموعه حضور دارند، امروز از چهرههای شاخص هنر مدرن و معاصر ایران محسوب میشوند. بنابراین کتاب، علاوه بر معرفی مجموعه شخصی لیلی گلستان، تصویری از روند تحول هنرهای تجسمی ایران در چند دهه گذشته نیز ارائه میدهد و نشان میدهد چگونه جریانهای مختلف هنری در کنار یکدیگر رشد کردهاند.
کتاب از نظر طراحی و کیفیت چاپ نیز اثری نفیس به شمار میآید. قطع رحلی، چاپ رنگی و کیفیت بالای بازتولید تصاویر باعث شده است که مخاطب بتواند جزئیات آثار را بهخوبی مشاهده کند. وجود متنهای فارسی در کنار ترجمه انگلیسی صنم کلانتری نیز کتاب را برای مخاطبان غیرفارسیزبان یا علاقهمندان بینالمللی هنر ایران قابل استفاده کرده است.
درباره نویسنده و مترجم
لیلی گلستان، مترجم، نویسنده، گالریدار و مجموعهدار ایرانی، از تأثیرگذارترین چهرههای هنر معاصر ایران است. او علاوه بر ترجمه آثار مهمی از ادبیات جهان، سالها مدیریت نگارخانه گلستان را بر عهده داشته و نقش مهمی در معرفی نسلهای مختلف هنرمندان ایرانی ایفا کرده است. تجربه چندین دهه فعالیت در عرصه هنر، به او نگاهی منحصربهفرد در انتخاب و معرفی آثار هنری بخشیده است.
ترجمه انگلیسی کتاب را صنم کلانتری انجام داده است؛ مترجم و پژوهشگری که در حوزه هنرهای تجسمی و انتشار کتابهای هنری فعالیت داشته و در این اثر، متن فارسی را برای مخاطبان بینالمللی نیز در دسترس قرار داده است.
چرا باید این کتاب را خواند؟
اگر به هنرهای تجسمی، نقاشی معاصر ایران، مجموعهداری، تاریخ هنر یا زندگی هنرمندان ایرانی علاقه دارید، «مجموعه خصوصی لیلی گلستان» کتابی ارزشمند و متفاوت است. این اثر تنها مجموعهای از تصاویر آثار هنری نیست، بلکه روایتی صمیمی از رابطه یک مجموعهدار با هنر، هنرمندان و خاطراتی است که پشت هر اثر نهفته است. انتشار این کتاب توسط نشر چشمه، آن را به یکی از آثار شاخص در حوزه کتابهای هنری فارسی تبدیل کرده؛ اثری که هم برای علاقهمندان هنر و هم برای پژوهشگران تاریخ هنر معاصر ایران خواندنی و ماندگار است.